PaylaşTR

Geri git   PaylaşTR > EĞİTİM VE ÖĞRETİM DÜNYASI > Lise Üniversite > Fizik

ısınan maddelerde genleşme

Fizik
ısınan maddelerde genleşme, ısınan maddelerde genleşme ISINAN MADDELERDE GENLEŞME (KATI,SIVI,GAZ) Öncelikle Genleşmenin kelime anlamına bakalım Genleşme genişleme anlamından gelir Sıcaklığı artırılan bir cismin uzunluk ya da hacminin değişmesi olayıdır Katıları, sıvıları ya da gazları oluşturan tanecikler, ortalama konumları çevresinde sürekli çalkalanma halindedirler Bu cisimlerden birine ısı biçiminde enerji verilirse, bu enerji kinetik enerji ye dönüşür; dolayısıyla, kinetik enerjisi artan tanecikler daha şiddetle çalkalanır ve daha geniş alana yayılmaya çalışırlar; yani sıcaklığı yükselen cisim (katı,sıvı, gaz) aynı zamanda genleşir ve ısınan maddelerde genleşme biz de ısınınca genleşen dört tane madde, bütün sıvılar ısındıkça genleşirmi, civa genleşirmi, isınan her madde genleşir mi?, lastik genleşir mi, ısınan metalin genleşmesi, ısınınca genişleyen maddeler, ısınınca genişleyen maddeler nelerdir, ısınınca genleşen 4 madde, ısınınca genleşen maddeler, ısınınca genleşen maddeler nelerdir, ısınınca genleşen maddelere örnek, hakkında bilgiler ve daha fazlasını içeriyor.. Devamını Oku...

 
Paylaş
22.11.06 02:29 Yazan: stanger34
ısınan maddelerde genleşme

Sponsorlu Bağlantılar

ısınan maddelerde genleşme


ISINAN MADDELERDE

GENLEŞME

(KATI,SIVI,GAZ)



Öncelikle Genleşmenin kelime anlamına bakalım Genleşme genişleme anlamından gelir Sıcaklığı artırılan bir cismin uzunluk ya da hacminin değişmesi olayıdır Katıları, sıvıları ya da gazları oluşturan

tanecikler, ortalama konumları çevresinde sürekli çalkalanma halindedirler Bu cisimlerden birine ısı biçiminde enerji verilirse, bu enerji kinetik enerji ye dönüşür; dolayısıyla, kinetik enerjisi artan tanecikler

daha şiddetle çalkalanır ve daha geniş alana yayılmaya çalışırlar; yani sıcaklığı yükselen cisim (katı,sıvı,

gaz) aynı zamanda genleşir



Şimdi sırasıyla katı, sıvı, ve gazlardaki genleşme olayını ele alıp deneylerle işleyelim



1KATILARDA GENLEŞME



Dışarıdan ısı alan maddenin taneciklerinin kinetik enerjisi, dolayısıyla taneciklerin titreşim hızı artar Tanecikler birbirinden uzaklaşmaya başlar Bu olay genleşme adı ile anılır Tersine olarak madde

dışarıya ısı verdiğinde ( madde soğutulduğunda ) maddenin taneciklerinin kinetik enerjisi, dolayısıyla taneciklerin titreşim hızı azalır ve maddenin hacmi küçülür



Şimdi, ısı etkisiyle sıcaklık değişimiyle gerçekleşen genleşme olayını bir deney ile inceleyelim

DENEY : ISINAN BORULARIN BOYCA GENLEŞMELERİNİN İNCELENMESİ
DENEYİN AMACI : FARKLI BOY VE KALINLIKTAKİ, FARKLI MADDELERDEN

OLUŞMUŞ BORULARIN GENLEŞMELERİNİ İNCELEMEK



Deney Araç ve Gereçleri

1 Bunzen mesnedi ve kıskacı 8 Bölmeli karton kadran 15 D kabı

2 Büyük deney tüpü 9 Deliklikli lastik tıpa 16 Mikroskop lamı

3 Dik açılı dirsek cam boru 10 2 adet paket lastiği 17 30-40 cm lastik boru

4 Yapıştırıcı 11 2-cm lastik boru parçası 18 Cetvel

5 Çamaşır mandalı 12 2-3 kaynama taşı 19 Cıvata (pul ve somunu)

6 Su 13 Büyük iğne 20 Termometre

14Cam metal borular


Şekil 1: Isınan borunun uzaması

Deneyin Yapılışı

Deney tüpüne üçte birine kadar su koyalım ve içine birkaç tane de kaynama taşı atalım Tüp, çıkış borusu ve bir metal boru ile şekil 1 deki düzeneği kuralım Borunun serbest kalan ucunun altına, uzunla-

masına bir mikroskop lamı koyalım Lam ile boru arasına da ucunda 0-180 derece bölmeli bir kadran bu-

lunan bir iğneyi, dik olarak yerleştirelim Borunun bu ucunun iğne üzerine basması bir paket lastiği ile

sağlayalım Deneyin başında 0 ve 180 dereceler, tahta altlığın kenarına gelsin Borunun, kısa lastik borulu açık ucuna, yoğunlaşacak olan suyu toplamak üzere D kabını koyalım Sonra ocağı yakıp ve bölmeli dai-

reyi gözleyelim Karton daire dönecektir Dakikada bir, dairenin ne kadar döndüğünü kaydedelim Dönme yönünü de belirliyelim Dairenin dönmesi bittikten sonra incelediğimiz borunun ucundaki lastik boru parçacının içine termometre nin haznesini hafifçe sokalım Sıcaklık sabit kalıncaya kadar bu durum-

da tutalım Sıcaklığı okuyalım Termometrenin haznesini lastik boru parçasından çıkarıp, borunun şimdi-

ki boyunu ölçmeye çalışalım Deneyimiz burada bitti, ancak aynı deneyi farklı borularla tekrarlayabiliriz



Deney Sonu Soruları

Bu deneyden sonra akla gelebilecek sorular, bence aşağıdaki gibidir Bu sorulara başka sorularda

tabi ki eklenebilir

1Bölmeli karton kadranın dönmesi ne anlama gelir?

2Sıcaklık değişimi durunca, kadranın dönmesi neden duruyor?

3Isınan borunun boyunda, cetvelle ölçülebilir bir değişme oldu mu?

4Kadranın dönme miktarı, borunun boyuna, et kalınlığına veya çapına bağlı mı?

5Kadranın dönme miktarı ile borunun uzama miktarı arasında nasıl bir ilişki olabilir?



Deney sonuçları

Yukarıdaki deney sonucuna göre uzamanın miktarı, boru çapına ve et kalınlığına bağlı değildir

Boru uzunluğuna bağlıdır Bu nedenle, uzama miktarının birim uzunluk başına verilmesi gereklidir

Deneyde, borunun ısındıkça uzadığını gördük O halde uzama borunun ne kadar ısındığına da bağlıdır

Bundan çıkacak sonuç, uzamanın, sıcaklık değişimi ve santimetre başına verilmesi gerekmesidir Miktara

Bağlı olmayan bu büyüklüğe uzama kat sayısı denir



Maddelerin genleşmesi ya da tersine büzülmesi sırasında büyük kuvvetlerin ortaya çıkması, tren raylarında, köprü gibi yapılarda hasarlara neden olmaktadır Bu yüzden tren yaylarının eklenti yerle-

rinde boşluklar bırakılır, köprüler demir makaralar üzerine oturtulur Çevremizdeki bu tür yapıları gözlemleyerek genleşme ile ilgili bir çok örnekler bulabiliriz Mesela şu an benim aklıma gelen bir örnek,

niçin telgraf, telefon ve elektrik telleri direkler arasına gergin bir şekilde çekilmez? Tabi ki sebebi basit,

genleşme nedeni ile tellerin uzayıp kısalmasıdır

Sponsorlu Bağlantılar




Gitti Gidiyor..
22.11.06 02:29 Yazan: stanger34

2SIVILARDA GENLEŞME



Katı maddelerin genleşmelerini gördük, benim aklıma şu soru geldi, peki sıvı maddelerde de gen-
leşme olur mu? Tabi ki olur şimdi birlikte bu konuyu işleyelim Öncelikle şu sorulara cevap bulmaya çalışalım

A Ağzına kadar dolu bir çaydanlık ısıtıldıkça neden taşar?

B Termometrelerde cıva veya alkol seviyesi sıcaklık değişmelerinde neden yükselip alçalır?

Bu ve bunun gibi sorulara, bilimsel alarak daha iyi cevaplar verebilmemiz için, sıvıların davra-

nışlarını incelememiz gerekir Ama bir sorunumuz var Sıvıların ısıtılmadaki davranışlarını, katılarda

olduğu gibi inceleyemeyiz Çünkü, sıvıları katılar gibi şekillendirmek, örneğin boru haline getirmek imkansızdır Bu yüzden, sıvıların, bir kap içinde incelenmeleri gerekir

Şimdi bir deney ile sıvıların genleşmesini inceleyelim

DENEY : SIVILARIN GENLEŞMESİNİN KARĞILAŞTIRILMASI

DENEYİN AMACI : FARKLI SIVILARIN GENLEŞMELERİNİN FARKLI OLUP OLMAYACAĞINI ARAŞTIRMAK



Deney Araç ve Gereçleri

1 Cam balon (50 mL 3 adet) 6İnce cam boru (25 cm kadar 3 adet)

2 Bunzen beki veya ispirto ocağı 7Etilalkol, su,glikol (antifiriz)

3 Sacayak 8Cetvel

4 Delikli lastik tıpa (3 adet) 9Termometre

5Prizmatik kap



Farklı sıvıların aynı sıcaklıkta genleşme farkı



Deneyin Yapılışı

1Cam balonlardan birincisini su, ikincisini etilalkol ve üçüncüsünü glikol ile tamamen dolduralım

Ağızlarını cam boru geçirdiğimiz lastik tıpalarla kapatıp, borularda yükselen sıvı seviyelerini işaretliye-

lim

2İçine değişik sıvılar koyduğumuz cam balonları prizmatik kaptaki su içine oturtalım

3Prizmatik kabı ısıtalım

4Sıcaklık değişimine karşılık, sıvı seviyelerindeki değişmeleri cetvel ile ölçüp not alalım



Deney Sonu Soruları
Bu deneyden sonra benim aklıma gelen sorular, aşağıdaki sorulardır Tabi ki başka sorularda ek-

lenebilir

1Aynı şartlarda ısıtılan sıvılar için genleşme ayırt edici bir özellik midir?

2Genleşme, sıcaklık değişimine bağlı mıdır?

3Sıcaklığı ölçmek için kullandığınız termometrenin çalışma prensibi ile sıvıların genleşmesi arasın-

da bir benzerlik kurulabilirmi?



Deney Sonuçları

Yaptığımız deneyde, cam balonlara eşit miktarlarda koyduğumuz farklı sıvıların, sıcaklık değişimi

Aynı olmakla beraber, farklı hacimlerde genleştiğini bulduk Bu sonuç, genleşmenin, sıvılar içinde belir-

gin ve ayırt edici bir özellik olduğunu gösterir

Sıvıların genleşmesinden sıvılı termometrelerde, sıcak su kazanlarında, termosifonlarda ve kalori-

fer sistemlerinde yararlanılır

Sıvıların genleşme miktarı aşağıdaki bağıntı ile hesaplanır



?V = V a ?t

Bağıntıda ?V sıvının hacimce genleşme miktarı, V sıvının ilk hacmi, a sıvının hacimce genleşme kat
sayısıdır



3GAZLARDA GENLEŞME



Şimdi de gazların ısı etkisiyle genleşmelerini ele alalım Şu soruları cevaplamaya çalışalım Soba
üzerinde tutulan şişirilmiş bir balon niçin büyür ve hatta patlar? 1783 yılında Montgolfier kardeşler,

balonlarını uçurabilmek için, balonun açık alt kısmında ateş yakmışlardır Niçin? Bu sorulara bulacağı-

mız cevaplar bize, gazlarda da hacmin, katı ve sıvılarda olduğu gibi sıcaklıkla arttığı kanısını vermekte

Şimdi yapacağımız bir deney ile bir kez de bu konuyu bilimsel olarak inceliyelim





DENEY: GAZLARIN GENLEŞMESİNİN İNCELENMESİ

DENEYİN AMACI: FARKLI GAZLARIN, GENLEŞMELERİNİN DE FARKLI OLUP

OLMAYACAĞINI ARAŞTIRMAK



Deney Araç ve Gereçleri

1Bunzen beki veya ispirto ocağı 8Cıva damlacığı ile içine hava hapsedilmiş ince cam

2Delikli yarık mantar 9Sacayak

3Beher glas(400 ml) 10Termometre

4Üçayak ve bağlama parçaları 11Yapıştırıcı ve su

5Milimetrik kağıt 12Destek çubuğu

6Paket lastiği 13Keçeli kalem

7Cetvel 14Bunzen kıskacı



Deneyin Yapılışı

Gazları da sıvılarda yaptığımız gibi bir kabın içine koyup

İncelememiz gereklidir Ancak gaz, kapalı olmayan bir kaptan

Kolayca kaçar; kaldı ki kapta gözlenebilecek bir gaz düzeyi de

Yoktur Bundan dolayı gazı bir cam boru içinde bir cıva damla-

cığı ile hapsetmemiz gerekir İçine bir miktar gaz, örneğin hava

ile hapsedilmiş olan bir cam boruyu alalım Boruya hapsolan hava

kısmının boyunu, bir cetvel ile ölçelim Borumuza milimetrik kağıt

şerit yapıştırıp, cıva damlacığının alt düzeyini 0 olarak işaretliyelim

Sonra şekil 3 teki düzeneği kuralım ve 5° C aralıklarla cıvanın yüksel-

me düzeyini milimetrik kağıda işaretliyelim Deneyi 50° C - 60° C ‘ a

gelince keselim



Deney Sonuçları

Elde ettiğimiz düzey değerlerini sıcaklığa karşı grafiğe geçirelim

Borunun bilinen yarı çapından, boruda hapsolmuş olan havanın hacmini
ve genleşme kat sayısını hesaplayıp, başka gazlarda da bu deneyi yapmış

olsaydık aynı genleşme kat sayısını bulurduk Bu sonuç, eşit hacimli gazların, aynı sıcaklık değişiminde

genleşmelerinin de aynı olduğunu göstermektedir Yani sıcaklıkla genleşme, gazdan gaza değişmemek-
tedir

 

WEZ Format +2. Şuan Saat: 15:54.


PaylaşTR Bir Eğlence Ve Bilgi Paylaşım Platformudur. Copyright © 2004-2014

Sitemizdeki içerik,iznimiz olmadan veya kaynak gösterilmeden başka sitelerde kullanılamaz. 5651 Sayılı Kanun'un 8.Maddesine ve T.C.K'nın 125. Maddesine göre Sitemizdeki Üyelerimiz yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.Sitemizde bulunan bir içeriğin, kanunlara aykırı olduğunu veya yanıltıcı olduğunu düşünüyorsanız lütfen buradan bize bildirin.

PaylasTR.Org | Since 2004

Powered by vBulletin Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.3.0

Forumumuza kayıtlı Kullanıcı olmadığınız algılandı. Forumun tüm özelliklerini kullanabilmek için buraya tıklayarak ücretsiz üye olabilirsiniz...
Üye olmadan yeni konu açıp soru sorabilirsiniz